Πόλεμος 6,5 τρισ. δολαρίων - Η Κίνα κλείνει τη στρόφιγγα στις σπάνιες γαίες, σχέδιο «μαμούθ» από τη Δύση

Η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί τον κυρίαρχο προμηθευτή σπάνιων γαιών παγκοσμίως, ωστόσο οι δυτικές χώρες εντείνουν τις προσπάθειες για τη μείωση της εξάρτησής τους, καθώς το Πεκίνο αυστηροποιεί τους περιορισμούς στις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών και τεχνολογιών επεξεργασίας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η πλήρης εφαρμογή των κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την παγκόσμια παραγωγή τελικών προϊόντων αξίας έως και 6,5 τρισ. δολαρίων ετησίως.
Ο IEA προτείνει τη δημιουργία στρατηγικού αποθέματος 11 κρίσιμων ορυκτών, εκτιμώντας ότι η διατήρησή του θα κοστίζει σχεδόν 1 δισ. δολάρια ετησίως, ενώ η αρχική συγκρότησή του θα απαιτήσει περίπου 10 δισ. δολάρια.

Η Δύση εξαιρεί τις σπάνιες γαίες από τους νέους δασμούς

Την Τετάρτη 22 Ιουλίου τίθενται σε ισχύ οι νέοι αμερικανικοί δασμοί σε ευρύ φάσμα προϊόντων από τη Βραζιλία.
Ωστόσο, τα υλικά σπάνιων γαιών εξαιρούνται από τον πρόσθετο δασμό 25%.
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος επιβάλλει επιπλέον δασμούς 50% σε προϊόντα από τον Καναδά, αλλά και σε αυτή την περίπτωση εξαιρούνται τα κρίσιμα ορυκτά που εισάγονται από τη χώρα.
Οι αποφάσεις αυτές ακολουθούν τη σημαντική αυστηροποίηση των κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και τεχνολογιών επεξεργασίας.
Στα τέλη Ιουνίου του 2026, η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές προς δέκα αμερικανικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι παραγωγοί σπάνιων γαιών MP Materials και USA Rare Earth, καθώς και επιχειρήσεις της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας.

Στόχος να μειωθεί η κυριαρχία της Κίνας έως το 2035

Η δημιουργία εναλλακτικών πηγών προμήθειας είναι εφικτή, αλλά απαιτεί σημαντικές επενδύσεις, δήλωσε στη Nezavisimaya Gazeta η Antonina Levashenko, επικεφαλής του Εργαστηρίου Ανάλυσης Διεθνών Βέλτιστων Πρακτικών του Ινστιτούτου Gaidar.
Όπως ανέφερε, εάν μια σειρά έργων εξόρυξης σπάνιων γαιών σε άλλες περιοχές αυξήσει γρήγορα την παραγωγή μέσω πρόσθετων επενδύσεων, τότε έως το 2035 το μερίδιο της Κίνας στην παγκόσμια εξόρυξη θα μπορούσε να μειωθεί από το 60% στο 45%.
Η μείωση αυτή θα μπορούσε να προέλθει κυρίως από νέα έργα στην Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία, το Λάος, την Τανζανία και την Ινδία.
Παράλληλα, το μερίδιο της Κίνας στην επεξεργασία σπάνιων γαιών θα μπορούσε να υποχωρήσει από το 85% στο 70%, χάρη σε επενδύσεις στη Μαλαισία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, το Βιετνάμ, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Εσθονία.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι κινεζικοί περιορισμοί αφορούν σχεδόν το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών σπάνιων γαιών.

Η Ρωσία αναζητά απάντηση στους κινεζικούς περιορισμούς

Κατά την Antonina Levashenko, μία από τις αποτελεσματικότερες πρωτοβουλίες για τη μείωση των επιπτώσεων στις στρατηγικές βιομηχανίες της Ρωσίας θα ήταν η δημιουργία ειδικών επενδυτικών ταμείων ή κοινών χρηματοδοτικών προγραμμάτων για έργα εξόρυξης, συμπεριλαμβανομένων των σπάνιων γαιών.
Όπως σημείωσε, τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μέσω διεθνών συνεργασιών, όπως στο πλαίσιο της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών (CIS) ή με κράτη-μέλη της ASEAN.

Η Ρωσία διαθέτει αποθέματα αλλά υστερεί στην επεξεργασία

Η ίδια υποστήριξε επίσης ότι η Ρωσία πρέπει να προωθήσει μέτρα για την ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας σπάνιων γαιών, προκειμένου να εξασφαλίσει μεγαλύτερη αυτάρκεια σε στρατηγικούς τομείς.
Σύμφωνα με τη Rosnedra, η Ρωσία κατατάχθηκε το 2024 στην τέταρτη θέση παγκοσμίως ως προς τα διαθέσιμα αποθέματα σπάνιων γαιών.
Ωστόσο, εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες στον τομέα της επεξεργασίας και να υστερεί σε σχέση με άλλες χώρες όσον αφορά τη στήριξη των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο κλάδο.

www.bankingnews.gr